Bezdech afektywny to częste zaburzenie występujące u niemowląt i małych dzieci (choć zdarza się także u dorosłych, gdzie przybiera odmienną formę). Napady bezdechu afektywnego, polegające na zatrzymaniu oddychania, mogą prowadzić do utraty przytomności i drgawek. Mimo że mają łagodny charakter, niejednokrotnie budzą strach dziecka i jego opiekunów. Sprawdź, jak wygląda bezdech afektywny u dzieci oraz na czym polega leczenie.
Co to jest bezdech afektywny?
Napady bezdechu afektywnego należą do niepadaczkowych zaburzeń napadowych wieku dziecięcego. Charakteryzują się mimowolnym wstrzymaniem oddechu, po którym może nastąpić utrata przytomności, a czasem również drgawki. Bezdech afektywny jest wyzwalany przez silne emocje – gniew, frustrację, strach czy ból. Do tego właśnie nawiązuje jego nazwa.
Schorzenie występuje nawet u 4,6% małych, wcześniej zdrowych dzieci. Napady rozpoczynają się zwykle pomiędzy 6. a 18. miesiącem i ustępują samoistnie do 6. roku życia. Mają one łagodny charakter. Mogą jednak wyglądać dramatycznie i wywoływać duży niepokój u dziecka oraz u jego rodziców.
U większości dzieci z bezdechem afektywnym występuje przynajmniej 1 napad w tygodniu.
Objawy bezdechu afektywnego u dzieci
Specjaliści wyróżniają trzy rodzaje napadów bezdechu afektywnego – sine (sinicze), blade i mieszane. Oba główne typy wynikają z różnych przyczyn i mogą być powikłane drgawkami bądź proste (bez drgawek).
Napad siniczy (60% przypadków) zwykle zaczyna się od płaczu, wywołanego gniewem lub frustracją dziecka. Przebiega z zasinieniem twarzy i usztywnieniem ciała, które wynikają z rozpoczęcia ataku po wydechu, na skutek nagłego spadku dwutlenku węgla we krwi i zamknięcia głośni. Napady sinicze nigdy nie występują podczas snu. W ich przypadku rokowanie jest bardzo dobre – mijają z wiekiem.
Napad blady jest najczęściej wywoływany przez strach lub ból albo widok czegoś wstrząsającego, np. krwi. Charakteryzuje się zblednięciem i wiotkością ciała zanim dojdzie do zatrzymania oddechu. W trakcie napadów dochodzi do przerwy w oddychaniu, co często powoduje utratę przytomności. Jest to efekt nadmiernej reakcji nerwu błędnego i spowolnienia akcji serca.
W przypadku napadów bladych dziecko przed nagłą utratą przytomności może w ogóle nie płakać albo występuje płacz o niewielkim nasileniu. Dziecko nie robi się sine, a blade. Co ciekawe, w przebiegu napadów bladych obserwowana jest asystolia (czyli zatrzymanie czynności elektrycznej i skurczowej serca), która trwa od jednej do kilkunastu sekund. U 15% dzieci z napadami bladymi w wieku dorosłym mogą występować omdlenia.
Objawy napadów bezdechu afektywnego pojawiają się w powtarzalnej, charakterystycznej dla tych zaburzeń, kolejności. Nie są poprzedzone aurą. Trwają do 60 sekund i ustępują samoistnie. Po napadzie dziecko wraca do zdrowia.
Bezdech afektywny podczas snu, znany również jako zaburzenie oddychania u dziecka podczas snu (ABSD), to stan, w którym oddychanie dziecka staje się nieregularne lub zatrzymuje się na krótki okres/y podczas snu. Epizody bezdechu mogą występować kilka razy w ciągu nocy i mogą trwać od kilku sekund do nawet minuty. Jeśli sytuacja się powtarza, ma potencjalne konsekwencje dla zdrowia dziecka.
Przyczyny bezdechu afektywnego
Przyczyny bezdechu afektywnego nie są w pełni zrozumiane. Ustalono jednak czynniki ryzyka, które mogą zwiększać częstość jego wystąpienia.
Należą do nich:
- wcześniactwo;
- niski wzrost dziecka;
- infekcje dróg oddechowych;
- refluks żołądkowy;
- obecność alergii lub astmy.
Diagnostyka bezdechu afektywnego u dzieci
Do rozpoznania napadów bezdechu afektywnego wystarczy zwykle wywiad lekarski i obserwacja w czasie. Niekiedy jednak bywają one trudne do odróżnienia od innych problemów medycznych, w tym od zaburzeń padaczkowych czy zaburzeń rytmu serca. Aby je wykluczyć, pediatra może zlecić konsultację z innymi specjalistami, np. kardiologiem czy neurologiem oraz wykonanie badań dodatkowych, takich jak m.in.:
- badania krwi (w tym pod kątem obecności niedoboru żelaza, który często występuje u dzieci doświadczających napadów bezdechu afektywnego);
- polisomnografia (PSG);
- elektrokardiografia (EKG);
- elektroencefalografia (EEG);
- badania obrazowe ośrodkowego układu nerwowego.
Na czym polega leczenie bezdechu afektywnego?
Napady bezdechu afektywnego zwykle przemijają z wiekiem i nie wywołują długoterminowych skutków. Na ogół nie wymagają leczenia. Jeśli są częste i bardzo uciążliwe dla dziecka czy jego rodziny, warto skorzystać z pomocy psychologa. Specjalista może wskazać, jak unikać czynników wyzwalających.
Choć zaburzenie ma samoograniczający się charakter, czasem stosowane są także inne metody leczenia. Wyniki kilku badań naukowych sugerują, że częstość występowania napadów bezdechu można zmniejszyć dzięki suplementacji żelaza. Jest ona pomocna także u dzieci bez niedoboru tego związku. Istnieją też dowody na to, że liczbę napadów bezdechu afektywnego można zmniejszyć dzięki zastosowaniu leków, takich jak piracetam lub lewetyracetam. Stosowana bywa też kofeina i atropina.
Autor i opieka merytoryczna – dr n. med. Aleksandra Wężyk














