Angina paciorkowcowa – ile trwa? Objawy i leczenie

Angina jest infekcyjnym schorzeniem gardła, którego czas trwania zależy od rodzaju zakażenia. Wyróżnia się przede wszystkim anginę wirusową oraz anginę paciorkowcową (ropną). Oba te typy mają charakterystyczne objawy i różnią się długością przebiegu choroby. Angina paciorkowcowa, czyli ostre zapalenie gardła spowodowane przez bakterie Streptococcus pyogenes z grupy paciorkowców beta-hemolizujących grupy A, należy do najczęstszych bakteryjnych zakażeń górnych dróg oddechowych. Schorzenie to występuje zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, przy czym najczęściej u osób poniżej 15. roku życia.

Spis treści

1. Angina paciorkowcowa – jak dochodzi do zakażenia i jakie są jej źródła?
2. Angina paciorkowcowa — objawy
3. Ile trwa angina paciorkowcowa?
4. Powikłania wynikające z nieleczonej anginy paciorkowcowej
5. Leczenie anginy paciorkowcowej

Angina paciorkowcowa – jak dochodzi do zakażenia i jakie są jej źródła?

W większości przypadków zapalenie migdałków podniebiennych i gardła ma podłoże wirusowe, podczas gdy infekcje bakteryjne są znacznie rzadsze. Szacuje się, że zakażenia bakteryjne stanowią około 15% przypadków u dzieci i jedynie 5% u dorosłych. Głównymi przyczynami anginy paciorkowcowej są paciorkowce beta-hemolizujące z grupy A (Streptococcus pyogenes). Sporadycznie przyczyny anginy bakteryjnej stanowią inne drobnoustroje, takie jak Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae, Neisseria gonorrhoeae czy bakterie beztlenowe.

Streptococcus pyogenes, nazywany także paciorkowcem ropotwórczym, jest odpowiedzialny za charakterystyczne zmiany ropne w gardle i jamie ustnej. To właśnie od tego mechanizmu wzięło się potoczne określenie „angina ropna”.

Do zarażenia anginą paciorkowcową dochodzi najczęściej poprzez kontakt z osobą chorą. Bakterie przenoszą się drogą kropelkową, np. podczas kaszlu, kichania czy rozmowy, a także drogą pokarmową. W niektórych przypadkach infekcja rozwija się w wyniku aktywacji zakażenia u nosiciela, który nie wykazuje objawów choroby, ale stanowi źródło drobnoustrojów dla otoczenia.

Angina paciorkowcowa – objawy

Angina paciorkowcowa charakteryzuje się gwałtownym początkiem. Objawy takie jak wysoka gorączka oraz intensywny ból gardła pojawiają się nagle, bez wcześniejszych sygnałów zapowiadających infekcję. Jednym z głównych problemów jest trudność w przełykaniu pokarmów, a nawet śliny, spowodowana znacznym obrzękiem i zaczerwienieniem migdałków podniebiennych. Migdałki stają się powiększone, przekrwione, a w kryptach mogą być widoczne ropne naloty. Do częstych symptomów zalicza się także powiększenie i tkliwość węzłów chłonnych pod żuchwą.

U dzieci paciorkowcowe zapalenie gardła może powodować dodatkowe objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, nudności, wymioty czy biegunka. Wysoka gorączka, która często przekracza 38°C, wywołuje osłabienie organizmu, a problemy z przełykaniem czy poruszaniem żuchwą mogą prowadzić do braku apetytu i niechęci do picia, co grozi odwodnieniem.

Rzadziej angina paciorkowcowa wiąże się z typowymi dla infekcji wirusowych objawami, takimi jak katar, kaszel, chrypka, bóle mięśni i stawów czy zapalenie spojówek. Jednak u dzieci czasami mogą wystąpić trudności w oddychaniu oraz zaburzenia drożności nosa, które nasilają się podczas snu.

Charakterystyczne objawy anginy paciorkowcowej to:

• nagły początek choroby;
• wysoka gorączka — temperatura ciała może osiągać nawet 39–40°C;
• intensywny ból gardła utrudniający przełykanie;
• zaczerwienienie i obrzęk gardła;
• obecność ropnych nalotów na migdałkach;
• powiększenie i bolesność węzłów chłonnych;
• objawy ze strony układu pokarmowego (głównie u dzieci);
• możliwe trudności w oddychaniu.

Rzadko występujące objawy to:

• katar, kaszel, chrypka;
• bóle mięśniowo-stawowe;
• zapalenie spojówek;
• dreszcze.

Ile trwa angina paciorkowcowa?

To, ile trwa angina paciorkowcowa, zależy od podjętego leczenia. W przypadku braku terapii antybiotykowej choroba zwykle utrzymuje się przez 7–10 dni. Objawy takie jak silny ból gardła, gorączka i osłabienie mogą trwać przez większą część tego okresu, a samoistne ustąpienie dolegliwości jest wynikiem naturalnej reakcji układu odpornościowego. Jednak brak leczenia zwiększa ryzyko poważnych powikłań, które mogą pojawić się nawet po ustąpieniu objawów.

Wprowadzenie antybiotykoterapii znacząco wpływa na to, ile trwa infekcja. Skraca czas trwania choroby oraz zmniejsza nasilenie objawów. Po rozpoczęciu leczenia poprawa następuje zwykle już w ciągu 24–48 godzin. Gorączka i ból gardła zaczynają ustępować, choć pełne wyzdrowienie może zająć około tygodnia. Co ważne, osoba przyjmująca antybiotyk przestaje być zaraźliwa już po 24 godzinach od przyjęcia pierwszej dawki leku.

Powikłania wynikające z nieleczonej anginy paciorkowcowej

Brak odpowiedniego leczenia anginy paciorkowcowej wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań, które mogą negatywnie wpływać na funkcjonowanie różnych układów organizmu. Do najczęstszych należą:

• gorączka reumatyczna – schorzenie autoimmunologiczne, które może prowadzić do trwałych uszkodzeń serca, stawów, układu nerwowego oraz skóry;
• ropień okołomigdałkowy – bolesne nagromadzenie ropy w tkankach otaczających migdałki, które powoduje trudności w oddychaniu i przełykaniu, często wymagające drenażu;
• kłębuszkowe zapalenie nerek – powikłanie będące skutkiem nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej, które może prowadzić do pogorszenia funkcji nerek;
• przewlekłe zapalenie migdałków – nawracające infekcje migdałków, które mogą wymagać ich chirurgicznego usunięcia (tonsillektomii).

Nieleczona infekcja zwiększa ryzyko długotrwałych problemów zdrowotnych, dlatego kluczowe jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Leczenie anginy paciorkowcowej

Podstawą leczenia jest antybiotyk, zwykle:

• Penicylina fenoksymetylowa – preferowana ze względu na skuteczność i wąskie spektrum działania;
• Amoksycylina – alternatywa dla osób z nietolerancją penicyliny;
• Cefalosporyny lub makrolidy – stosowane przy uczuleniu na penicyliny.

Kuracja trwa zazwyczaj 10 dni, choć niektóre antybiotyki (np. azytromycyna) mogą być podawane w krótszym schemacie (5–7 dni). Ważne jest ukończenie pełnego leczenia, nawet gdy objawy ustąpią wcześniej, aby zapobiec nawrotom i powikłaniom.

Anginę paciorkowcową można leczyć także objawowo. Dla złagodzenia dolegliwości stosuje się:

• leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe – paracetamol lub ibuprofen;
• nawadnianie – spożywanie dużej ilości płynów;
• płukanki gardła – roztwory soli fizjologicznej lub gotowe preparaty;
• odpoczynek – ograniczenie wysiłku w trakcie choroby.

W przypadku anginy paciorkowcowej należy udać się do lekarza rodzinnego lub internisty, którzy są w stanie zdiagnozować chorobę i przepisać odpowiednią antybiotykoterapię. Jeśli objawy są szczególnie nasilone lub pojawiają się powikłania, lekarz może skierować pacjenta do specjalisty, takiego jak otolaryngolog (specjalista od chorób uszu, nosa i gardła). Podczas wizyty u lekarza z powodu anginy paciorkowcowej, często wykonywane jest zdjęcie rentgenowskie, aby wykluczyć jednoczesne zapalenie zatok.

Zespół Centrum Medycznego MML

Autor- opieka merytoryczna nad tekstem Centrum Medyczne MML